تیرزپاتاید(تیرزکتو): نسل جدید درمان چاقی و دیابت

تیرزپاتاید (مونجارو) چیست؟

تیرزپاتاید نسل جدیدی از داروهای مورد استفاده در درمان دیابت نوع دو است . این دارو که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید شده است. ترکیبی از دو مولکول فعال است که به طور همزمان بر گیرنده‌های GLP-1 و GIP  تأثیر می‌گذارند و باعث چندین اثر مفید در بدن می‌شود:

• تیرزپاتاید باعث بهبود ترشح انسولین از سلولهای بتا پانکراس میشود و در نتیجه کمک می‌کند تا سطح قند خون کاهش یابد. این امر به خصوص برای افراد مبتلا به دیابت نوع 2 بسیار مهم است.
• یکی از اثرات برجسته تیرزپاتاید کاهش اشتها و احساس سیری بیشتر است. این ویژگی به خصوص برای افرادی که به دنبال کاهش وزن هستند، بسیار مفید است.
• به دلیل اثرات کاهش اشتها و همچنین تأثیرات دیگر، تیرزپاتاید می‌تواند به کاهش وزن کمک کند.
• مطالعات نشان داده است مصرف تیرزپاتاید در افراد با BMI بالای 27 وزن را به مقدار قابل توجهی کاهش می دهد.

موارد استفاده از تیرزپاتاید

تیرازپاتاید برای درمان دیابت نوع 2 در بزرگسالان تایید شده است. برای بهبود کنترل قند خون همراه با رژیم غذایی و ورزش استفاده می شود. علاوه بر این، مطالعاتی در حال انجام است که مزایای بالقوه آن در کاهش وزن و سلامت قلب و عروق را بررسی می کنند و تیرزپاتاید را به گزینه ای همه کاره برای بیمارانی با نگرانی های متعدد سلامت تبدیل می کند. در برخی از مطالعات، استفاده از تیرزپاتاید از طریق کاهش وزن به کاهش فشار خون نیزکمک میکند.

تیرزپاتاید می‌تواند به بهبود متابولیسم بدن کمک کند و اثرات مثبت بر فرآیندهای سوخت‌وسازی بدن داشته باشد.

مکانیسم عملکرد تیرزپاتاید

تیرزپاتاید با تقلید از دو هورمون GIP و GLP1 که به تنظیم سطح قند خون کمک می کنند، عمل می کند. وقتی غذا می خورید، این هورمون ها ترشح می شوند و باعث تحریک ترشح انسولین از پانکراس می شوند و قند خون را کاهش می دهند، آنها همچنین سبب کاهش گلوکز تولید شده توسط کبد می شوند و تخلیه معده را کاهش می دهند که منجر به احساس سیری می شود. با ترکیب عملکرد هر دو هورمون، تیرزپاتاید به طور موثر به کنترل سطح قند خون کمک می کند و موجب کاهش وزن می شود.

مقدار و نحوه مصرف تیرزپاتاید

از طریق تزریق زیر جلدی، معمولاً هفته‌ای یک بار، تجویز می‌شود. دوز اولیه استاندارد برای بزرگسالان ۵/۲ میلی‌گرم است که ممکن است بر اساس پاسخ و تحمل فردی به ۵ میلی‌گرم، ۵/۷ میلی‌گرم یا ۱۰ میلی‌گرم افزایش یابد. تغییر دوز تیرزپاتاید بسته به تناسب کاهش وزن فرد و تحمل فرد هر چهار هفته  انجام میشود.

مزایای تیرزپاتاید

• بهبود کنترل قند خون با خطر کمتر هایپوگلیسمی در مقایسه با سایر داروهای دیابت.
• کاهش وزن، که برای بسیاری از بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 مفید است.
• تزریق یک بار در هفته، که باعث افزایش پایبندی به درمان می شود.
• اثرات مفید بر قلب و عروق، کلیه و کبد، همانطور که توسط تحقیقات در حال انجام پیشنهاد شده است.

مطالعات و نتایج بالینی تیرزپاتاید

تعدادی از مطالعات بالینی برای ارزیابی اثرات این دارو انجام شده است. این مطالعات نشان داده‌اند که تیرزپاتاید نه تنها در کنترل قند خون در افراد دیابتی موفق بوده است، بلکه در کاهش وزن نیز نتایج چشمگیری به همراه داشته است.

عوارض جانبی تیرزپاتاید

پانکراتیت یا درد شکمی: اگرچه شواهد قطعی وجود ندارد که تیرزپاتاید مستقیما باعث پانکراتیت شود، اما چون داروهای   GLP-1RA  با پانکراتیت ارتباط داشته، هشداری در این زمینه مرتبط با تیرزپاتاید وجود دارد.

اسهال یکی دیگر از عوارض جانبی شایع تیرزپاتاید است که معمولاً در ابتدای درمان رخ می‌دهد.

در برخی از موارد، به خصوص اگر تیرزپاتاید با داروهای دیگر دیابت مصرف شود، ممکن است سطح قند خون بیش از حد کاهش یابد. در مطالعات تیرزپاتاید عارضه هایپوگلایسمی شایع نبوده است، ولی اگر این دارو همراه با انسولین یا سولفونیل اوره تجویز شود ممکن است خطر هایپوگلایسمی افزایش یابد.

در موارد نادر، واکنش‌های آلرژیک به تیرزپاتاید ممکن است رخ دهد که می‌تواند شامل علائم مانند خارش، ورم و بثورات پوستی باشد.

موارد منع مصرف تیرزپاتید

از مصرف تیرزپاتید باید در جمعیت های خاصی اجتناب شود، از جمله:

• در مطالعه حیوانی تیرزپاتاید که بر روی جوندگان انجام شد (MENT2)c cell تیرزپاتاید خطر بروز تومورهای (MTC ) تیروئید، از جمله سرطان مدولاری تیروئید را افزایش داده است. اما در مطالعات انسانی هنوز شواهد قطعی مبنی بر این مورد وجود ندارد.
• بیماران با سابقه ابتلا به پانکراتیت
• زنان باردار یا شیرده، زیرا ایمنی در این جمعیت ها ثابت نشده است.

نویسنده: دکتر بهروز خیابانی تنها، دکترای تخصصی تغذیه، دوره تکمیلی چاقی شکمی از آمریکا (by-research)